فارسی | عربی | اردو | English
سلام علیکم به سایت مبلّغان مجتمع آموزش عالی فقه خوش آمدید. لطفاً با درج نظرات خود در بخش نظرخواهی مطالب سایت ما را در ارائه خدمات بیشتر یاری فرمایید. با تشکر

صفحه اصلی فراخوان جشنواره تبلیغ نوین درباره پایگاه تبلیغ ناب نشریات تبلیغ کتابخانه تبلیغ خاطرات تبلیغی ارتباط با ما
صفحه اصلی > صفحه اوّل 


  چاپ        ارسال به دوست

آیه اولی الامر و اثبات امامت

آیه اولی الامر و اثبات امامت

بسم الله الرحمن الرحيم. الحمد الله رب العالمين، والصلواة و السلام علي سيد الانبيا و المرسلين، أبي القاسم محمد و علي آله الطيبين الطاهرين المعصومين.

براي همه ما لازم است كه مباحثي كه اعتقادات ما را تقويت كند بيشتر مورد توجه قرار دهيم . چون عقايد يك دين پايه و اساس آن دين را تشكيل مي دهد و همه دستور ها، توصيه ها، امر ها و نهي هاي دين، بر پايه آن استوار مي شود. هر چه اين پايه قوي تر، استوارتر و متقن تر باشد، انسان مؤمن را براي حركت به سوي كمال آماده تر مي سازد.

مقدمه

دوستان در خاطر دارند که ما در جلسات پیشین در رابطه با دلایل عقلی اثبات امامت که نوعی دلایل برون دینی است با هم گفتگو داشتیم. در آن مباحثه ما با بهرهگیری از قواعد عقلی که مورد پذیرش فلسفه و کلام است ضرورت امامت را اشاره کردیم.

اما از جلسه امروز تا چند جلسه دیگر راجع به دلایل نقلی اثبات امامت که نوعی درون دینی است با هم مباحثه خواهیم داشت. در این مباحث از بعضی آیات و احادیث بهره گیری می شود. ما سعی می کنیم از منابع اهل سنت استفاده کنیم تا دلایل نقلی حالت برون مذهبی به بگید و شامل مخاطبان شیعه و برادارن اهل سنت شوند.

آیه اولی الامر

در این جلسه راجع به آیه 59 سوره نساء که معروف به آیه اولی الامر هست، عرایضی خواهیم داشت. خداوند در این آیه می فرماید:

یا أیها الذین آمنوا أطیعوا الله و أطیعوا الرسول و اولی الامر منکم فإن تنازعتم فی شیء فردوه إلی الله و الرسول إن کنتم تؤمنون بالله و الیوم الاخر ذلک خیر و أحسن تأویلا

«ای کسانی که ایمان آورده اید! اطاعت کنید خدا را، اطاعت کنید پیامبر خدا را و اولی الامر را. هرگاه در چیزی نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر باز گردانید(و از آنها داوری بطلبید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید. این (کار) برای شما بهتر و عاقبت و پایانش نیکوتر است.»

دوستان دقت دارند که در این آیه خداوند اطاعت مطلق و بی چون چرا از سه کس را برای مؤمنان لازم و واجب شمارده است. نخست از خداوند و سپس اطاعت از پیامبرش و سوم اطاعت از اولی الامر.

وجود اولی الامر در هر زمان و مکان

این دستور قرآن مطلق است و مانند دیگر خطابات قرآنی، همه انسان ها را در بر همه زمان ها و همه مکان ها شامل می شود. لازمه این دستور دائمی، وجود ولی امر در زمان است. وگرنه دستور، فاقد موضوع می شود. چرا که طبق این آیه، همه مؤمنان مکلف هستند پس از خدا و رسولش به ولی امر خود، مراجعه کنند. پس همیشه باید ولی امر موجود باشد.

سؤال اصلی که در اینجا مطرح است این است که اولی الامر کیست؟ چه ویژگی باید داشته باشد؟ آیا حاکمان می توانند ولی امر باشند؟

معصوم بودن اولی الامر

ما ابتدا سؤال دوم را پاسخ  می دهیم. اگر به آیه دقت کنیم می بینیم که اولا دستور پیروی از اولی الامر در ردیف دستور پیروی از خدا و رسولش قرار گرفته است و این اثبات می کند که ولی امر از انسان های عادی و معمولی نیست؛ بلکه انسانی است الهی و دارای صفاتی ویژه، که آن صفات، او را در کنار خدا و رسولش قرار داده است.

ثانیا لفظ اولی الامر بر رسول خدا بدون اینکه لفظ «أطیعوا» تکرار شود عطف شده است. یعنی همانطور که از رسول خدا باید اطاعت شود، از اولی الامر هم باید پیروی کرد. این بیانگر وحدت ملاک اطاعت از اولی الامر و اطاعت از رسول است. از طرفی، پیامبر از ویژگی عصمت برخوردار بود و وحدت حکم معطوف و معطوف علیه(به اصطلاح حوزی) این است که اولی الامر نیز این ویژگی برخوردار باشد مگر آنکه دلیلی بر خلاف آن اقامه شود.

ثالثا ظاهر آیه شریفه این است که اطاعت از اولی الامر مطلق است و مقید به هیچ قید و مشروط به هیچ شرطی نیست. به تعبیر دیگر اطاعت از اولی الامر در این آیه مقید به عدم اشتباه و خطاء اولی الامر نشده است. یعنی همانگونه که اطاعت از خدا و رسولش واجب است، اطاعت از اولی الامر که در ردیف آنها قرار گرفته، نیز به صورت مطلق واجب است.واین اطلاق دلیل بر عصمت او است. چراکه اگر ولی امر از کسانی باشد که مانند افراد عادی وحاکمان معمولی، مرتکب خطاء، گناه و جهل شود، مؤمنان هم در اثر اطاعت از او، به خطا و گناه آلوده می شوند. لذا از آنجا که خداوند حکیم و علیم است، هیچگاه بندگان خود را، به خطا و گناه فرمان نمی دهد وحال که خداوند چنین دستوری داده است، معلوم می شود چنین ولی امر باید معصوم و عالم به جمیع جهات رهبری و هدایت باشد.

ما می بینیم خدای حکیم وقتی که در مورد اطاعت پدر و مادر دستور داده در آنجا دستور مطلق صادر نکرده، بلکه برای پیروی و اطاعت از آنها حد و مرز قایل شده است. خداوند در سوره عنکبوت آیه 8 می فرمایند :و وصینا الإنسان بوالدیه حسنا و إن جاهداک لتشرک بی ما لیس لک به علم فلا تطعهما إلیَ مرجعکم فأنبَئکم بما کنتم تعلمون".

در سوره لقمان آیه 14 و 15 می فرماید :ووصینا الانسان بوالدیه حملته أمّه وهنا علی وهن وفصاله فی عاملین أن اشکر لی ولوالدیک إلی المصیر. و إن جاهداک علی أن تشرک بی ما لیس لک به علم فلا تطعهما".

«ما به انسان ها درباره پدر و مادرش سفارش کردیم، مادرش او را با ناتوانی روی ناتوانی حمل کرد، و دوران شیرخوارگی او در دو سال پایان می یابد، (آری به او توصیه کردیم) که برای من و برای پدر و مادرت شکر به جا آورد که بازگشت (همه) به سوی من است. هرگاه آن دو تلاش کنند که تو چیزی را همتای من قرار دهی، که از آن آگاهی نداری از ایشان اطاعت نکن.»

دوستان ملاحظه کنند که در این دو تا آیه اطاعت پدر و مادر را مطلق نیاورده، بلکه پیروی آنان مشروط است. اگر آنان بر خلاف حکم خدا دستور دهد، در آن مورد نباید از آنها اطاعت کرد. اما در آیه اولی الامر اینطور نیست. اطاعت آنها مطلق است و مقید به هیچ قید و شرط نیست.

دلایل قرآنی بر معصوم بودن اولی الامر

یک مطلبی قرآنی را هم در اینجا می توان در اینجا برای اثبات عصمت اولی الامر را مطرح کرد. همانطور در این آیه کریمه امر شده که از اولی الامر اطاعت کنید. در بعضی از آیات خداوند می فرمایند که از فلان گروه اطاعت نکنید. پس لازمه این آیات این است که اولی امر نباید از آن گروه باشد یا دارای آن صفت باشد که خدا از پیروی آنان نهی کرده است.

ما به بعضی از آیات اشاره می کنیم. خداوند در سوره شعراء، آیه 151 می فرماید :ولا تطیعوا امرا المسرفین

«از فرمان اسراف کاران پیروی نکنید.»

در سوره قلم، آیه 8 می فرماید : ولا تطع المکذبین"«از دروغ گویان اطاعت نکن»

در همان سوره آیه 10 خداوند می فرماید :" ولا تطع کل حلاف مهین"«از افراد پست که بسیار سوگند می خورند فرمان مبر»

در سوره کهف، آیه 28 می فرماید :ولا تطع من أغفلنا قلبه عن ذکرنا واتّبع هواه و کان امره فرطا"«از آن کسی که دلش را از یاد خود غافل ساخته ایم و پیرو هوا و هوس خویش است و تبه کاری می کند، اطاعت نکن»

در سوره احزاب، آیه 1 می فرماید:یا ایها النبیّ اتّق الله و لا تطع الکافرین و المنافقین"«ای پیامبر! (از مخالف) خدا بپرهیز و از کافران و منافقان اطاعت نکن»

در سوره انسان آیه 24 خداوند به طور صریح دستور داده که از گناهکار اطاعت نکن:"فاصبر لحکم ربّک و لا تطع منهم آثما او کفورا"«در برابر فرمان خدایت با استقامت باش و از هیچ گناهکار و کافری فرمان مبر»

دوستان عزیز، اگر ما آیاتی که تلاوت شده کنار هم بچینیم نتیجه خواهیم گرفت که

اولا اولی الامر نباید اسراف کار باشد

ثانیا نباید آلوده به کذب باشد. یعنی حتی یک بار هم در عمر خود دروغ نگفته باشد

ثالثا لحظه ای از یاد خدا غافل نباشد، ، پیرو هوای خود نباشد

رابعا ذره ای کفر و نفاق در او نباشد

خامسا نباید گناهکار باشد. یعنی حتی یک بار در عمر خود مرتکب گناه نشده باشد.

نتیجه بحث

بیش از این وقت عزیزان گرفته نشود. امیدواریم مطالب عرض شده برای دوستان روشن شده باشد. پس محصول جلسه امروز را می توانیم به این شکل بیان کنیم :

اولا از آن جهت که خداوند حکیم برای همه مسلمانان، در هر زمان و مکان دستور داده که از اولی الامر اطاعت کند پس باید اولی الامر هم در هر زمان و مکان باشد تا امکان اطاعت از او شود.

ثانیا اولی الامر معصوم باشد.یعنی از هر نوع گناه، خطا و جهل دور باشد. سه دلیل برای این مطلب ذکر شد.

1.      قرار گرفتن اطاعت اولی الامر در کنار اطاعت خداوند و پیامبرش

2.      اطلاق در آیه. یعنی اطاعت اولی الامر بدون قید و شروط

3.      آیاتی که در آن از افرادی پیروی کردن نهی شده است.

جلسه بعدی اگر عمری باقی باشد انشا الله در رابطه با دیدگاه فریقین در مورد اولی لامر با هم گفتگو خواهیم داشت. باز هم اگر عزیزان سؤالی داشتند بعد از جلسه می توانند مطرح کنند و بنده هم در حد توان خودم سعی کنم که پاسخ مناسبی ارایه کنم. بحث های باقی مانده را جلسات آینده ما با هم پیگیری خواهیم کرد. 

خدا یا! ما را با معارف اهل بیت آشنا بگردان. ما را جزو پیروان حق و حقیقت قرار بده. شفاعت اهل بیت علیهم السلام  را روزی ما قرار بده. والسلام علیکم ورحمة الله.

محمد معصوم خان

منابع

آیات ولایت در قرآن : آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دامت برکاته)

دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت : رحیم لطیفی

کلام تطبیقی نبوت، امامت و معاد : علی ربانی گلپایگانی

فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی : آیت الله جعفر سبحانی

 

 

 


١٢:٠٧ - جمعه ١٤ آبان ١٣٩٥    /    شماره : ٧٩١٣٦    /    تعداد نمایش : ١٨٨


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





چند رسانه ای
کلیه حقوق این سایت متعلق به مدیریت ارتباطات و بین الملل مجتمع آموزش عالی فقه می باشد.