فارسی | عربی | اردو | English
سلام علیکم به سایت مبلّغان مجتمع آموزش عالی فقه خوش آمدید. لطفاً با درج نظرات خود در بخش نظرخواهی مطالب سایت ما را در ارائه خدمات بیشتر یاری فرمایید. با تشکر

صفحه اصلی فراخوان جشنواره تبلیغ نوین درباره پایگاه تبلیغ ناب نشریات تبلیغ کتابخانه تبلیغ خاطرات تبلیغی ارتباط با ما
صفحه اصلی > صفحه اوّل 


  چاپ        ارسال به دوست

دنیا مزرعه آخرت

دنیا مزرعه آخرت

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الحمد لولىّ الحمد و خالقه و باعثه و وارثه حمدا لا ينبغى لاحد سواه و هو اهله و مستحقّه و الصّلوة و السّلام على سيّد رسله و خير خلقه و افضل بريّته حبيبه و نجيبه و خيرته و صفوته و معلّم كتابه سيّدنا و نبيّنا محمد خاتم النبيين و على آله الطاهرين لا سيّما بقيّة اللّه في الأرضين و لعنة اللّه على اعدائهم الى يوم الدين.

اما بعد قال الحکیم فی محکم کتابه الکریم «وَ ما أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَمَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ زِينَتُها وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ أَ فَلا تَعْقِلُونَ» [1]. آنچه به شما داده شده، متاع زندگى دنيا و زينت آن است و آنچه نزد خداست بهتر و پايدارتر است آيا انديشه نمى‏كنيد؟! .

مقدمه

این موضوع یک موضوع عام است که همه طبقات جامعه (چه مرد چه زن ، چه جوان چه پیر چه امیر چه غریب چه عالم چه جاهل و ... ) از اول خلقت بوده و خواهد بود و شکوک و شبهات ، خیلی ها را فرا گرفته است زیرا در باره دنیا و اینکه ارزش آن ذاتی است یا عرضی ، و هدف است یا وسیله ، دیدگاه های متفاوت وجود دارد : برخی از مکاتب سعادت و خوشبختی انسان را در ترک دنیا و لذت های آن می دانند (داستان های زیادی در این مورد بیان شده است) و پاره دیگر هم معتقدند هرچه انسان بتواند بیشتر از لذائذ مادی استفاده کند ، خوشبخت تر است (پیروان این دیگاه هم کم نیستند) این در حالی است که مکاتبی نیز اساسا به پوچی دنیا اعتقاد دارند و برای آفرینش آن هیچ هدفی نمی شناسند و می گویند :

از آمدن و رفتن ما سودی کو ؟ !            و ز تار امید عمر ما پودی کو ؟ !

در چنبر چرخ جان چندین پاکان           می سوزد و خاک می شود دودی کو ؟ ! [2]

اسلام نیز در این باره نگرش خاصی دارد ، از نظر اسلام ، دنیا به عنوان حقیقتی خارجی ، مخلوق خداوند و از نشانه های عظمت الهی است که با هدفی مقدس آفریده شده است از این رو نه تنها مذموم نیست ، که هر ذره اش خیر است و باید آنرا ارج نهاد . و این انسان است که سعادت یا شقاوت را برای خود و دیگران فراهم می سازد این نگرش از جهان بینی توحیدی مایه می گیرد . سعدی نتیجه این نوع جهان بینی را چنین بیان می نماید :

به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست

فخر رازی یکی از فقهای اهل تسنن چنین نقل می کند که اگر کسی وصیت کند ثلث مالش را به عاقل ترین مردم بدهند فتاوی من این است که ثلث مال را به کسانی بدهند که از فرمان حق اطاعت می کنند ، زیرا عاقل ترین مردم کسی است که متاع اندک (زود گذری) را بدهد و سرمایه فراوان را بگیرد و این تنها در مورد مطیعان فرمان خدا صادق است [3] .

پیام های این آیه

1 ثروت و دارائی خود را محصول تلاش و زندگی خویش نپنداریم که هرچه هست از خداوند است «ما اوتیتم »

2 نعمت های دنیوی ، محدود است «من شیئ» ولی پاداش الهی ، نا محدود و غیر قابل تصور است «ماعند الله خیر و ابقی» .

3 اگر به خاطر پذیرش ایمان ، دنیا را از دست بدهید ، به نعمت های بی انتهای و بی زوال دست خواهید یافت «و ما عند الله خیر و ابقی»

4 هر کس باقی را فدای فانی ، و بهره ی ناب را با لذات آمیخته با مشکلات عوض کند ، در حقیقت عاقل نیست «افلا تعقلون » [4] .

نکاتی در باره دنیا

در قرآن مجید ، از دنیا و زندگی دنیا با تعبیرات مختلفی یاد گردیده و انسان ها را از اقبال به آن و اغفال در برابر آن برحذر داشته است ، از جمله :

1 - دنیا ، عارضی است . «عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا» [5].

2 دنیا بازیچه است . «وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاَّ لَعِبٌ وَ لَهْوٌ» [6] .

3 دنیا اندک و ناچیز است . «فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلاَّ قَليلٌ» [7] .

4 زندگی دنیا ، مایه غرور و اغفال است «وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاَّ مَتاعُ الْغُرُورِ» [8] .

5 زندگی دنیا برای کفار جلوه دارد «زُيِّنَ لِلَّذينَ كَفَرُوا الْحَياةُ الدُّنْيا» [9] .

6 مال و فرزند ، جلوه های دنیا هستند «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا» [10] .

7 دنیا ، غنچه ای است که برای هیچ کس گل نمی شود «زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا» [11]

8 چرا آخرت را به دنیا می فروشید «واشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ» [12]

9 چرا دنیای فانی و محدود ، راضی می شوید «أَ رَضيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ» [13].

10 چرا به دنیای کوچک و زود گذر شاد می شوید «وَ فَرِحُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا» [14] .

11 چرا دنیا را به آخرت ترجیح می دهید ؟ «الَّذينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ» [15] .

12 چرا به دنیا داران خیره می شوید ؟ «وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا» [16] .

13 چرا فقط به دنیا فکر می کنید ؟ «وَ لَمْ يُرِدْ إِلاَّ الْحَياةَ الدُّنْيا» [17] .

14 آیا دنیا گرایان نمی دانند که جایگاه شان دوزخ است ؟ «وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا - فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى‏» [18] .

البته این هشدار به خاطر کنترل مردم دنیا گر است و آنچه در آیات و روایات انتقاد شده ، از دنیا پرستی ، آخرت فروشی ، غافل شدن ، سرمست شدن و حق فقرا را ندادن است . ولی اگر افرادی در چهر چوب عدل و انصاف سراغ دنیا بروند و از کمالات دیگر و آخرت غافل نشوند و حق محرومان را ادا کنند و در تحصیل دنیا یا مصرف آ« ظلم نکنند ، این گونه مال و دنیا فضل و رحمت الهی است [19] . به داستان ذیل توجه کند

داستان

مردی با نگرانی به امام صادق علیه السلام عرض کرد : به خدا قسم ما سخت گرفتار دنیا طلبی شده ایم و دوست و دوست داریم که بر مال و ذخائر آن دست یابیم وضع ما چگونه خواهد بود ؟ حضرت از او سؤال کرد ، دوست داری با مال دنیا چه کنی و درآمدت را در چه راهی مصرف کنی ؟ جواب داد :

1 قسمتی را در بهود زندگی خود و عائله ام صرف نمایم .

2 صله رحم کنم و به بستگان تهی دستم کمک نمایم .

3 در راه خدا به فقراء و مستمندان بدهم .

4 به سفر حج و عمره بروم حضرت فرمود : نگران نباش کار تو دنیا طلبی مذموم نیست بلکه این کار آخرت طلبی است . [20] .

تمثیل : پرسش : چه کنم تا در دنیا راحت زندگی کنم ؟

پاسخ : قرآن مجید می فرماید : «لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُم‏» [21]

آن گونه باشید که اگر چیزی را از دست داده‏ايد تأسف نخوريد، و اگر چیزی به شما داده است شادمان نباشيد . راستی آیا می شود انسان این گونه متعادل باشد که دادن ها و گرفتن ها در او اثری نگذارد ؟ کار مند بانگ یک روز مسؤل دریافت پول مردم می شود و روز دیگر مسؤل پرداخت پول به مردم می شود ، نه آن روزی که پول می گیرد خوش حال است و نه آن روزی که می پردازد ناراحت زیرا او می داند هر دو روز ، امانتداری بیش نبوده است آری ، انسان های بزرگ به خاطر سعه صدری که دارند ، مسائل جزئی در روح آنان اثر چندانی ندارد .

تمثیل و تشبیه

در آیات و روایات دنیا را به چیز های مختلف تشبیه داده و مثال زده است بعنوان مثال :

1 گاهی به آب تشبیه داده شده مانند «إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الْأَرْض» [22]‏. یا در جای دیگر قرآن می فرماید : « وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيماً تَذْرُوهُ الرِّياح‏» [23] . و در حدیث نیز به عبارات گونا گونی آمده است ، از باب نمونه :

قال الصادق : « قال: ان مثل الدنيا كمثل ماء البحر. كلّما شرب منها العطشان، ازداد عطشا، حتّى يقتله‏» [24] .

2 گاهی به ماری تشبیه شده است که عاقل از آن دوری می کند و لکن بچه نادان بنرمی آن مار گول می خورد : حضرت علی علیه السلام فرمود : « انّما مثل الدّنيا كمثل الحيّة، ما ألين مسها و في جوفها السم النافع، يحذر منها الرجل العاقل، و يهوى إليها الصّبي الجاهل‏» [25] با همین مضمون در عبارات دیگر نیز چنین آمده است [26] .

3 گاهی به مسافر و مسافر خانه تشبیه شده است پیامبر اکرم فرمود : «ما لي و للدّنيا، إنّما مثلي و مثل الدّنيا كمثل راكب قام في ظلّ شجرة في يوم صائف، ثم راح و تركها» [27] .

پیری رسید و هستی طبع جوان گذشت        ضعف تن از تحمل رطل گران گذشت .

وضع زمانه قابل دید دوباره نیست              رو پس نکرد هر که از این کاروان گذشت [28] .

4 گاهی دنیا به مزرعه و کشتزار تشبیه شده است چنانچه این مقوله مشهور است که : «الدنیا مزرعة الاخرة» - همچنین در یک روایتی از حضرت علی آمده است که فرمود : «الدنیا مزرعة ابلیس و اهلها اکرة حراثون له فیها» [29] .

5 گاهی دنیا به بازار تشبیه شده است ، امام هادی می فرماید : «الدنيا سوق ربح فيها قوم و خسر آخرون»[30].

6 - «دنیا مانند صورتی است که سرش کبیر و چشمش حرض ، گوشش طمع ، زبانش ریا ، دستش شهوت ، پایش عجب و قلبش غفلت است . کسی که دنیا را دوست بدارد ، دنیا او را به کبر می رساند ، هرکس از دنیا خوشش بیاید دنیا او را به خود حریص می کند ، هر کس دنیا را طلب کند  ، دنیا او را به طمع می کشاند . هر کس دنیا را مدح کرد لباس ریا به تنش نمود ، هر که اراده اش دنیا باشد عجب در دلش جای می گیرد و هر کس به دنیا اعتماد کرد غفلت او را می گیرد پس جایگاه اهل دنیا جهنم خواهد بود [31]

خداوند هيچ متكبّر فخرفروشى را دوست ندارد!

شاعر چه خوب گفته :

دنیا وطن مساز که غیر از وبال نیست                    ناگه اجل در آید و گوید مجال نیست

بر مال دل مبند و ز زینت سخن مگوی           کانجا نه زر نه زینت و حرمت به مال نیست

عقلت خدا بداد و زبانت بداد و هوش                    ذکر خدای کن به زبانی که لال نیست

ای بی خبر دل از دو جهان بر خدا ببند                    امروز تخم کار که فردا مجال نیست

7 گاهی دنیا و آخرت به دو تا هوو تشبیه شده است حضرت علی می فرماید : «ان مثل الدننیا و الاخرة کرجل له امرأتان اذا ارضی احداهما اسخط الاخری» [32] .

دنیا از دیدگاه امامان اهلبیت

اسلام دین وسط و آیین جامع ، انسانی را با تمام خواسته های برونی و درونی ، مادی و معنوی و بالاخره با کلیه واقعیت های که در او نهفته است ، نگرسته و اساس مساعدت وی را بر سرشت پاک که بنا کننده وجود او است بر قرار کرده و خوشبختی انسان را در تکمیل همه این جهات می داند . طبق آیات و روایات دنیا وسیله و مزرعه برای آخرت است و هدف، آخرت است لذا در روایات ائمه ، در عین حالی که به دنیا مذمت شده از دنیا مدح و تعریف و تمجید هم شده است ، این را ما مخصوصا در کلمات حضرت علی در نهج البلاغه و در کتب منسوب به آن حضرت می بینیم . از نظر اسلام و ائمه کسانیکه به عنوان معنویات و آخرت ، دنیا و لذائذ آن را بکلی ترک گفته و افرادی که در راه بهره مند شدن از لذائذ مادی ، به جهات روحی پشت پا زده اند ، سعادتمند نیستند .

امام صادق علیه السلام می فرماید : «ليس منّا من ترك دنياه لاخرته و لا آخرته لدنياه» [33] . و در جای دیگر می فرماید :

«من طلب الدنیا استغناء عن الناس و تعطقا علی الجارلقی الله وجهه کالقمر لیلة البدر» [34] . و همچنین می فرماید : «و لا خير فيمن لا يحب جمع المال من حلال يكف به وجهه و يقضي به دينه و يصل به رحمة‏» [35].

و در وصایای امام حسن مجتبی علیه السلام آمده است که فرمود : «و اعمل لدنياك كأنك تعيش أبدا، و أعمل لآخرتك كأنك تموت غدا» [36] .

نتیجه و جمع بندی

از جمع بین روایات مذمومه و روایات ممدوحه برای دنیا استفاده می شود که فرمایش امام صادق که فرمود : «حب الدنيا رأس كل خطيئة» [37] این در صورتی است که حب دنیا بطوری که خدا و معاد به فراموشی سپرده شود و یا آنکه انسان همه هم خود را در بدست آوردن دنیا قرار دهد و یا در مقام تخییر بین دنیا و آخرت جهت دنیا را انتخاب نماید ، در این صورت دنیا مذموم و ناپسند است و گرنه اگر انسان دنیا را دوست بدارد برای آنکه مزرعه آخرت او و زمینه ای برای تحصیل کمال اوست ، مانعی نخواهد داشت بلکه ممدوح است و به ان سفارش نیز شده است .

روضه امام حسن مجتبی علیه السلام

یکی دیگر از وجوه تشبیه ، دنیا به کشتی است هر کس بخواهد سالم از دریا عبور کند و به ساحل نجات برسد لابد باید در کشتی محکمی بنشیند تا نجات یابد در این دنیا هم هر که بخواهد از ضلالت و مصیبت نجات یابد و از جنگ فتنه های آخر الزمان نجات پیدا کند باید به کشتی ولایت و محبت اهلبیت متوسل شود ، خداوند چهارده کشتی برای نجات ما قرار داده است یکی از آنها حسن بن علی علیهما السلام است که امام غریب و زجر کشیده ای است ، اما غربت امام علیه السلام به یک شکل دیگری است در زندگی روز مره هر بلای سر مرد بیاید اولین کسی که از شادی و غم مرد آگاه می شوئ همسر انسان است اما قربانت بریم امام حسن علیه السلام که توی خانه ات غریب و تنها بودی ، زنت دشمنت بود ابن عباس می گوید : امام حسن علیه السلام را دیدم که دوان دوان آمد روی زانوی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم نشست ، پیامبر او را می بوسید و می فرمود « من احب الحسن فقد احبنی» [38] یک وقت دیدم رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم دارد گریه می کند عرض کردم آقا جان ! چرا گریه می کنید ؟ فرمود : حسنم را به زهر مسموم می کند ، سپس فرمود : چشمی که برای حسنم بگرید روز قیامت کور و گریان وارد محشر نمی شود . دلی برای حسنم غمناک بشود روز قیامت غمناک نمی شود و قدمی که برای زیارت قبر حسنم برداشته بشود روز قیامت بر صراط لرزان نمی باشد . امام حسن علیه السلام را زنش به زهر مسموم نمود . آخرین سمی که بووسیله جعده به امام حسن علیه السلام دادند ، سوده الماس بود ، و جگر حضرت مجتبی را پاره پاره کرد چنانچه در طشت از حلقومش فرو می ریخت [39] .

دو سبط مصطفی دادند جان از آب و بی آبی         ز بی آبی اما حسن از آب بی جان شد .

پس از غسل ، جنازه را برداشتند رو به جانب حرم رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یک وقت دیدند آثار شر و فتنه بلند شد آن زن آمد و گفت نمی گذارم حسنتان را کنار قبر پیغمبر دفن کنید محدث قمی (مرحوم شیخ عباس) از صاحب مناقب نقل می کند : جنازه امام حسن علیه السلام را تیر باران کردند و (هنگام رفتن) هفتاد چوبه تیر از بدن ایشان بیرون آوردند [40]

هر گز کسی دچار محن چون حسن نشد                           و رسد دچار آن همه رنج محن نشد .

یوسف آگرچه از پدر پیر دور مان                                  لیکن قریب و بی همه کس در وطن نشد .

الا لعنة اللّه على القوم الظالمين‏ وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُون

نسئلک اللهم ندعوک و نقسم علیک باسمک العظیم الاعظم الاعز الاجل الاکرم یا الله (ده مرتبه) خدا یا به مظلومیت امام حسن مجتبی علیه السلام  ما را بیامرز ، خدا یا ما را لحظه ای از دامان محمد آل محمد جدائی میانداز حاجات شرعیه ی جمله مؤمنین و مؤمنات روا بفرما مرضای مؤمنین و مؤمنات شفای عاجل و کامل عطا بفرما گذشتگان شیعیان محمد و آل محمد بویژه گذشتگان این جمع غریق رحمت بفرما در دنیا زیارت اهلبیت و در آخرت شفاعت اهلبیت نصیب ما بفرما نظام جمهوری اسلامی ایران ، مستحکم تر بفرما رهبر انقلاب و دیگر خدمت گذاران مکتب اهلبیت نصرت و یاری بفرما دشمنان اسلام و تشیع بالاخص امریکا و اسرائیل و هم پیمانان شان نابود بگردان قلب نازنین امام زمان از ما راضی بفرما و در ظهور آن حضرت تعجیل بفرما .

و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته

محمدحسن محسنی

 



[1] - سوره قصص آیه 60 .

[2] - کرمانی حجتی ، علی ، اسلام آئین زندگی ، ص 32 .

[3] - تفسیر کبیر فخر رازی ، ج 25 ، ص 6 .

[4] - قرائتی ، محسن ، تفسیر نور ، ج 9 ، ص 80 .

[5] - سوره نساء آیه 94 .

[6] - سوره انعام آیه 32 .

[7] - سوره توبه آیه 38 .

[8] - سوره آل عمران ، آیه 185 .

[9] - سوره بقره آیه 212 .

[10] - سوره کهف آیه 46 .

[11] - سوره طه ، آیه 131 .

[12] - سوره بقره آیه 86 .

[13] - سوره توبه آیه 38 .

[14] - سوره رعد آیه 26 .

[15] - سوره ابراهیم آیه 38 .

[16] - سوره طه آیه 131 .

[17] - سوره نجم آیه 29 .

[18] - سوره نازعات آیه 38 39 .

[19] - دقایقی با قرآن ، ص 150 151 .

[20] - گنجینه مبلغین ، 144 145 .

[21] - سوره حدید ، آیه 23 .

[22] - سوره یونس آیه 23 .

[23] - سوره کهف آیه 45 .

[24] - منهاج السرور ، ج 1 ، ص 115 .

[25] - منهاج السرور ، ج 1 ، 125 .

[26] - غرر الحکم عبد الواحد الدموی التیمی ، ص 240 .

[27] - روضة الواعظین ، ج 2 ، ص 440 .

[28] - نمونه معارف اسلام ، ج 5 ، ص 209 .

[29] - ترجمه غرر الحکم محمد علی انصاری ، ج 1 ، ص 468 .

[30] - الحدیث ، ج 2 ، ص 29 .

[31] - الحیاة ، ج 3 ، ص 363 .

[32] - غرر الحکم عبد الواحد ، ص 225 .

[33] - وسائل الشیعه ، ج 1 ٍ، ص 106 .

[34] - ثواب الاعمال ، ص 215 .

[35] - همان 215 .

[36] - چهل حدیث ، ج 3 ، ص 343 .

[37] - اصول کافی ، ج 2 ، ص 315 .

[38] - زندگانی امام حسن ، عماد الدین ، ص 595 .

[39] - همان .

[40] - سوگنامه آل محمد محمدی اشتهاردی ، ص 63 .


١٦:٤٥ - دوشنبه ١٧ آبان ١٣٩٥    /    شماره : ٧٩٢٦٣    /    تعداد نمایش : ٣٨١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





چند رسانه ای
کلیه حقوق این سایت متعلق به مدیریت ارتباطات و بین الملل مجتمع آموزش عالی فقه می باشد.