فارسی | عربی | اردو | English
سلام علیکم به سایت مبلّغان مجتمع آموزش عالی فقه خوش آمدید. لطفاً با درج نظرات خود در بخش نظرخواهی مطالب سایت ما را در ارائه خدمات بیشتر یاری فرمایید. با تشکر

صفحه اصلی فراخوان جشنواره تبلیغ نوین درباره پایگاه تبلیغ ناب نشریات تبلیغ کتابخانه تبلیغ خاطرات تبلیغی ارتباط با ما
صفحه اصلی > صفحه اوّل 


  چاپ        ارسال به دوست

ارزش و اهمیت مال و دنیا

ارزش و اهمیت مال و دنیا

اعوذ بالله من الشیطن الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم . الحمد لله رب العالمین بارئ الخلائق اجمعین باعث الانبیاء و المرسلین ، ثم الصلوة و السلام علی عبدالله و رسوله، و حبیبه و صفیه و حافظ سره و مبلغ رسالاته ،سیدنا و نبینا و شفیع ذنوبنا و طبیب نفوسنا، العبد المؤید و الرسول المسدد المحمود الاحمد ابی القاسم المصطفی محمد (ص) و علی آله الطیبین الطاهرین المعصومین، الذین اذهب الله عنهم الرجس اهلالبیت و یطهرهم تطهیرا. و اللعنة الدائم علی اعدائهم و غاصب حقوقهم من الأن الی لقیاء یوم الدین.

اما بعد قال الله تبارك و تعالی فی كتابه المجید و فرقانه الحمید و قوله الحق: اعوذ بالله من الشیطن الرجیم . المال و البنون زینة الحیوة الدینا و الباقیات و الصالحات خیر عند ربك ثوابا و خیرا مابا.[1]

و قال الامام الكاظم علیه السلام  : لیس منا من ترك الدنیا لدینه او ترك دینه لدنیاه .[2]

به مناسبت شهادت مظلومانه امام موسی بن جعفر باب الحوائج  علیهما السلام  خدمت مقام معظم رهبری  علماء و مراجع عظام تقلید و بالاخص به شما سروران ارجمند تسلیت عرض می‌كنم.

قبل از اینكه وارد بحث بشویم مسئله‌ای را درباره تغییر مرجع را خدمت تان تقدیم می‌‌كنم و آن این است كه : تغییر مرجع از غیر اعلم به اعلم واجب است. از اعلم به غیر اعلم جایز نیست. از مساوی به مساوی بین فقهاء اختلاف دارند : حضرت امام و مقام معظم رهبری می‌فرمایند: بنابر احتیاط جایز نیست. آیة الله فاضل می‌فرماید: جایز است، تبریزی، صافی، مكارم، نوری: در مسائل عمل نكرده رجوع به مساوی جایز است ولی سیستانی : جایز است مگر در موارد علم اجمالی مثل قصر و اتمام كه بنابر احتیاط واجب باید احتیاط كرد.

آیه شریفه‌ای خدمت شما تلاوت شد در این آیه پروردگار عالم می‌فرماید كه: مال و اولاد زینت زندگی و حیات شما است. شما فكر نكنید كه مال و اولاد برای شما مشكل ساز است. برای ما سبب بدبختی است: بلكه برای ما زینت است . نه تنها مال و اولاد برای ما زینت است بلكه تمام نعمت‌های كه خالق كائنات برای ما خلق نموده زینت است. پروردگار عالم می‌فرماید: إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَّهَا [3]. .. برای مال و دنیا خیلی اهمیت دارد كه بعدا خدمت تان عرض می‌كنم كه اسلام چقدر به مال و دنیا اهمیت داده. با آن اهمیتی كه اسلام برای توانمندی مالی قائل است كه در بسیاری از نصوص دینی امكانات مالی مورد نكوهش و مذمت قرار گرفته است تا آن جا كه برخی دچار تردید و سر درگمی شده‌اند كه آیا اسلام ، توانگری مالی را امری مطرود و ضد ارزش می‌داند و یا آن را مطلوب و ممدوح می‌شمارد؟

این تردید و سوال از آنجا ناشی می‌شود كه در متون اسلامی از یك سو نصوص فراوانی از مال و دارایی تعریف كرده‌اند و تحصیل آن را در عداد جهاد فی سبیل الله خوانده‌اند و حتی كشته شدن در راه حفظ آن را شهادت می‌دانند، پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرمود: من قتل دون ماله فهو شهید.[4] از سوی دیگر در مورد بی ارزش بودن دنیا و تعبیر از آن لهو و لعب، و لزوم اجتناب از آن، تأكید فراوان نموده‌اند، این ناهماهنگی، در روش و سیره‌ی جمعی از مسلمانان صدر اسلام نیز كم و بیش دیده می‌شود.

همین جهت خیلی از مردم همان جنبه را نگاه كردند و دنیا، مال و اولاد را كنار می‌گذاشتند و فقط به عبادت می‌پرداختند. در تاریخ مطالعه كنیم می‌بینم حتی در صدر اسلام موارد زیادی دیده می‌شود به عنوان نمونه یكی از موارد آن را به خدمت شما عزیزان عرض می‌كنیم .

داستان

عثمان بن مظعون یكی از اكابر صحابه‌ی رسول اكرم صلی الله علیه و آله وسلم  است كه خیلی صحابه‌ای عظیمی بود كه وقتی كه از دنیا رفت رسول اكرم صلی الله علیه و آله وسلم  آمدند برای تشییع جنازه‌ی او و در یكی از پسران خودشان را عثمان نام گذاشتند. امیر المؤمنین فرمود: من می‌خواهم اسم این را به نام برادرم عثمان مظعون بگذارم. این صحابی رسول یك پسر داشت خیلی عزیز بود از دنیا رفت و فهمید كه دینا جای فنا است. روزی همسرش نزد رسول خدا آمد و عرض كرد یا رسول لله صلی الله علیه و آله وسلم  ! عثمان روزها را روزه می‌گیرد و شبها به نماز می‌پردازد. پیغمبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم خشمگین شده براخاست به نزد وی آمد . عثمان مشغول نماز بود. صبر كرد تا نمازش تمام شد. نماز تمام شد.

فرمود: ای عثمان! خدا مرا به رهبانیت دستور نفرموده است. دین من روشی منطبق بر واقعیت و در عین حال ساده و آسان است: لم یرسلنی الله تعالی بالرهبانیة و لكن بعثنی بالحنفیة و السهلة السمحة.[5] یعنی خداوند مرا برای رهبایت و ریاّضت نفرستاده است. مرا برای شریعتی فطری و آسان و با گذاشت فرستاده است. من نماز می‌خوانم و روزه می‌گیرم و با همسرانم نیز مباشرت دارم. هر كس ده دین مطابق با فطرت مرا دوست دارد باید از من پیروی كند. ازدواج یكی از سنتهای من است.[6]

همان طور در دوران زمان امام علی علیه السلام نگاه می‌كنیم كه ایشان هم نسبت به بعضی از افراد كه دنیا را ترك كرده بودند، مذمت می‌كردند.

دنیا ارزش دارد مال دنیا با ارزش است. باید مال داشته باشد. در اسلام خیلی اهمیت دارد كسی كه كار كند پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم  نسبت به كسی که كار و تلاش می‌كرد خیلی خوشحال می‌شد هنگامی كه رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم  از جنگ تبوك  بر می‌گشت سعد انصاری به استقبال آن حضرت شتافت و با وی مصافحه كر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرمود: ما هذا اكبت یدیك؟ قال: یا رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم ! اضرب بالمرّ و المساة فأفقه علی عیالی، فقبل یده رسول الله  صلی الله علیه و آله وسلم  و قال: هذه ید لا تمسها نار.

چه چیز باعث ژبری دستت شده است؟ عرض كرد: ای رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم ! من برای تأمین مخارج خانواده‌ام با بیل و كلنگ كار می‌كنم این اثر آن است.آن گاه پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم   بر دست او بوسه زد و فرمود: این دستی است كه آتش دوزخ آن را نمی‌سوزاند.[7]

یك سوالی پیش می‌آید كه اگر دنیا با ارزش بود مولای متقیان در این كلام نورانی خودشان در نهج‌البلاغه آنطور نمی‌فرمود كه وَ اللَّهِ لَوْ أُعْطِيتُ الْأَقَالِيمَ السَّبْعَةَ بِمَا تَحْتَ أَفْلَاكِهَا عَلَى أَنْ أَعْصِيَ اللَّهَ فِي نَمْلَةٍ أَسْلُبُهَا جُلْبَ شَعِيرَةٍ مَا فَعَلْتُهُ.[8] به خدا قسم اگر تمام آنچه در زیر قبه‌ی آسمان است به من بدهند برای اینكه به یك مورچه ظلم كنم به اینكه پوست جوی را از او بگیرم ، نمی‌كنم.

یعنی تمام دنیا در نظر من آن مقدار ارزش ندارد كه به یك مورچه ظلم كنم.

اگر با توجه نگاه كنیم امیر المؤمنین در این جمله‌ی خود ارزش دنیا و ملك دنیا را پایین. نیاورده ، ارزش حق و عدالت را بالا برده ، نمی‌خواهد بگوید دنیا و آن چه در زیر آسمان است خیلی بی قیمت است من آن را در ازای یك عمل كوچك كه ظلم به مورچه است نمی‌خواهم بلكه می‌خواهد بفرماید كه ظلم این قدر بزرگ است كه ملك دنیا با كوچكترین افراد ظلم برابری نمی‌كند.

شعر:

سعدی هم  در همین مضمون می‌گوید:

دنیا نیرزد آنكه پریشان كنی دلی            زنهار بد مكن كه نكرده است عاقلی

سعدی هم نمی‌خواهد بگوید كه دنیا این قدر كم ارزش است كه به یك پریشان كردن دل كه چیز كوچكی است نمی‌ارزد . بلكه می‌خواهد بگوید پریشان كردن دل مؤمن آن قدر مهم است كه به بهای تمام دنیا هم نباید قبول كرد . این معنا بی ارزشی مقایسه‌ای است.

دنیا كه از نظر دین بیارزش است به معنای بی ارزش مقایسه‌ای است . یعنی دنیا ارزش ندارد كه شما به خاطر منافع دنیوی و مادی انسانیت و بزرگواری خود را از دست بدهید، حقوق دیگران را پایمال كنید ، دروغ بگوئید...

از این جهت است كه دنیا ارزش ندارد و الا دنیا و مال و متاع آن ارزش دارد. لذا امام موسی بن جعفر علیه السلام كه حدیث مباركشان را ابتدای سخن عرض نمودم كه فرمود:اجعلوا لانفسكم حظا من الدنیا باعطائها ما تشتهی من الحلال، برای خود تان بهره‌ای از دنیا قراردهید، یعنی از حلالی كه دوست دارید. و ما لایثلم المروة و مالا سرف فیه . و به شرافت شما آسیبی نمی‌رساند و اسرافی در آن نیست استفاده كنید . نگویید كه من نیاز ندارم، اسراف می‌شود . هر حقی كه دارید بر دارید اگر لازم ندارید . واستیعنوا بذالك علی امور الدین . به مدد این حلال به وظایف دینی خود برسد بعد امام موسی بن جعفر علیه السلام می‌فرماید : لیس منا من ترك دنیاه لدینه او ترك دینه لدنیاه.[9]

آن كس از ما نیست كه دنیایش را برای دینش یا دینش را برای دنیا یش از دست بدهد.

آیه شریفه هم دارد كه خداوند متعال می‌فرماید : و اتغ فیما آتاك الدار الآخرة و لا تنس نصیبك من الدنیا و احسن كما احسن الله الیك ولا تبغ الفساد فی الارض.[10]

از آنچه خدا به تو داده سرای آخرت را  بطلب و بهره‌ات را از دنیا فراموش مكن و همان گونه كه خدا به تو نیكی كرده نیكی كن و هرگز در زمین در جستجوی فساد مباش.

این طور نیست كه ما بطور كامل از دنیا روگردانی كنیم. بلكه باید دنیا را هم بگیریم و هم آخرت را بین این دو تضادی ندارد. برای كسانی كه به خدا ایمان دارند و به آخرت ایمان و اعتقاد دارند چنین انسانی هم دنیا را و هم آخرت را انتخاب می‌كند. بلكه در دنیا چنان باش كه همیشه زنده‌ای و چنان باش كه فردا می‌میری. اگر چنین اعتقاد و ایمانی داشته باشد اصلا دنیا برای او مذمت نیست. حدیث داریم كه چند معصوم نقل شده‌اند و جزء وصایای حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام نیز آمده است به این مضمون: كن لدنیاك كانك تعیش ابدا و كن لآخرتك كانك تموت غدا[11]

برای دنیایت چنان باش كه گویی جاویدان خواهی ماند و برای آخرتت چنان باش كه گویی فردا می‌میری.

طوری در این دنیا زحمت بكش و كار كن وسرمایه داری و تجارت كن كه گویا در این دنیا می‌مانی ولی طرف دیگر این اعتقاد و ایمان را هم داشته باش كه فردا از این دنیا می‌میری اگر اینطوری شد دیگر هر كاری بخواهد انجام دهك او همه‌ی آن كار ها را برای خدا انجام می‌دهد. در واقع هر كاری كه در دنیا انجام می‌دهید در واقع برای آخرت است. لذا باید دنیا را هم داشته باشد.

شهید مطهری مثالی می‌‌آورد كه قشنگ حدیث را می‌فهماند و آن این است كه اگر انسان درخانه‌ای زندگی می‌كند و می‌داند كه دیر یا زود از این خانه به خانه‌ی دیگر خواهد رفت . و برای همیشه در آن جا مستقر خواهد شد اما نمی‌داند كه چه روزی و بلكه مربوط به این خانه كه در آن هست و هم نسبت به كارهای مربوط به خانه‌ای كه بعدها به آنجا منتقل كواهد شد پیدا می‌كند. اگربداند فردا از این خانه خواهد رفت هرگز دست به اصلاح این خانه نخواهد زد فقط كارهای مربوط به آن خانه را انجام می‌دهد. اگر بداند چند سال دیگر در این خانه بماند بر عكس عمل خواهد كرد. همه‌ی تلاش را برای همین خانه انجام می‌دهد خانه دیگر را اصلا اهمیت نمی‌دهد چونكه فرصت ذیاد است.

اما شخصی كه می‌داند از این خانه می‌رود و خانه دیگر كه همیشه در آن جا خواهد ماند این نمی‌داند كی می‌رود شخص عاقل هر دو را سروسامان می‌دهد چرا ممكن است فردا برود لذا او آن خانه را و كارهی آن ر اانجام می‌دهد و ممكن است چند سال در این خانه بماند لذا این خانه را هم اهمیت می‌دهد.[12] دنیا هم اینطور است . منتها ایمان به خدا و اعتقاد به قیامت داشته باشد اگر به آخرت ایمان نداشته باشد در این صورت هدف او فقط دنای خواهد بود هركس با اهداف خودش تضاد شد دیگر او را از راه دور می‌كند. دروغ و ظلم همه از این نشأت می‌گیرد.

مصائب

همین جهت كه چقدر به ائمه مان ظلم می‌كردند چرا؟ چونكه ائمه ما با اهداف آن ظالمان كه در دنیا غرق شده بودند دنبال مقام بودند و احساس خطر می كردند كه مردم از آن‌ها دوری اختیار می‌كنند و به ائمه معصومین اعتقاد و ایمان پیدا می‌كنند. لذا به ائمه مان چه ظلم های می‌كردند یكی از آنها همین امام مظلوم موسی بن جعفر است كه چقدر ظلم كردند لایزال ینتقل من سجن الی سجن . آن حضرت پیوسته از زندانی به زندان دیگر منتقل می‌شد كه كمترین حدی كه ذكر شده است چهار سال است. آخر دعا می‌فرمود پروردگار ! مرا از این زندان رهایی عطا كن . از این می‌فهمیم كه چقدر به امام مظلوم اذیت شده . بالآخره امام را با زهر شهید كردند ولی امام رضا در بود . شخصی می‌گوید: دیدم امام رضا علیه السلام اشك می‌ریزد گفتم : چه شده؟ فرمود: پدرم را به شهادت رسانده‌اند. گفتم پدرت را ندیدی؟ گفت: چرا، خودم سرش را به دامن گرفتم، خودم رفتم ودایع امامت را از او گرفتم. گفتم: آقا مگر مكن است؟ بغداد كجا، مدینه كجا؟ چه طور این فاصله را رفتید؟ فرمود: همان طور كه جدم علی بن الحسین علیهما السلام كربلا آمد با این كه درغل و زنجیر بود، من هم همین طور رفتم.

یا علی بن موسی‌الرضا سر بابا را به دامن گرفتی ، بدن كفن شده بابا را دیدی ، بدن بابا سالم بود. امام سجاد در كربلا بدن بی سر را برداشت می‌گویند هر طرف بدن را می‌گرفت یك طرف بدن روی زمین می‌ماند، بدن شهید است، كفن نمی‌خواهد. باید با لباس خودش كفن بشود، اما سیدها لباس به تن جدتان نگذاشته بوده بوریا تهیه كرد بدن بابا را داخل بوریا گذاشتند و به خاك سپرد.[13]

دعا

پروردگارا به این روضه را از ما و حاضرین و گذاشته‌گان قبول كن ! حاجت مندان را رواكن اسلام و اهل اسلام را فتح و نصرت عطا فرما. دشمنان اسلام خصوصا امریكه و اسرائیل را نیست و نابود كن! نِظام مقدس جمهوری اسلامی را روز بروز مستحكم كن . علما مراجع خصوصا مقام معظم رهبری تا ظهور امام زمان حفظ و سلامتی عنایت  بفرما .پروردگارا ظهور امام زمان را نزدیك بگردان! و ما را جزء سربازان واقعی آن حضرت قراربده.

محمدعسكری حكیمی

 


[1] .كهف / 46

[2] . من لایحضره الفقیه ج3  ص156

[3] -کهف /7

[4] .خصال صدوق ص607.

[5] .كافی ، ج5، ص 494.

[6] .مجموعه‌ای آثار شهید مطهری ج1 ص272 و ج17 ص357.

[7] .اسد الغابة ،ج2، ص249.

[8] .نهج‌البلاغه، خطبه 222.

[9] .الحیاة با ترجمه احمد آرام، ج 5 ص81.

[10] .قصص آیه 77.

[11] .وسایل ج2،ص 535، حدیث 2 از ابواب مقدمات تجارت.

[12] . مجموعه‌ی آثار شهید مطهری ج16، ص587.

[13] .سوگنامه‌ی آل محمد، ص408، 407.


٢٢:٣٩ - دوشنبه ١٧ آبان ١٣٩٥    /    شماره : ٧٩٢٧١    /    تعداد نمایش : ١٧٣


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





چند رسانه ای
کلیه حقوق این سایت متعلق به مدیریت ارتباطات و بین الملل مجتمع آموزش عالی فقه می باشد.