فارسی | عربی | اردو | English
سلام علیکم به سایت مبلّغان مجتمع آموزش عالی فقه خوش آمدید. لطفاً با درج نظرات خود در بخش نظرخواهی مطالب سایت ما را در ارائه خدمات بیشتر یاری فرمایید. با تشکر

صفحه اصلی فراخوان جشنواره تبلیغ نوین درباره پایگاه تبلیغ ناب نشریات تبلیغ کتابخانه تبلیغ خاطرات تبلیغی ارتباط با ما
صفحه اصلی > صفحه اوّل 


  چاپ        ارسال به دوست

احسان به والدین

احسان به والدین

اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الحجـة ابن الحسن صلواتک علیه و علی آبائه فِي هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ وَلِيّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِيلًا وَ عَيْناً حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِيهَا طَوِيلًا.

لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يَبْلُغُ مِدْحَتَهُ الْقَائِلُونَ وَ لَا يُحْصِي نَعْمَاءَهُ الْعَادُّونَ وَ لَا يُؤَدِّي حَقَّهُ الْمُجْتَهِدُونَ الَّذِي لَا يُدْرِكُهُ بُعْدُ الْهِمَمِ وَ لَا يَنَالُهُ غَوْصُ الْفِطَنِ الَّذِيفَطَرَ الْخَلَائِقَ بِقُدْرَتِهِ وَ نَشَرَ الرِّيَاحَ بِرَحْمَتِهِ وَ وَتَّدَ بِالصُّخُورِ مَيَدَانَ أَرْضِهِ[1]ثم الصلوة والسلام على عبد اللّه و رسوله و حبيبه و صفيّه سيّدنا و نبيّنا و مولانا ابى القاسم محمّد صلى الله عليه و آله و على آله الطيبين الطاهرين المعصومين اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم وَ قَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاَهُمَا فَلاَ تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لاَ تَنْهَرْهُمَا وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلاً كَرِيماً،وَ اخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيراً[2]

مهدیا محبوب دلهائی نمیدانم کجائی                      واژه ی عشق وتولّائی نمیدانم کجائی

بی وجودت عالم ایجاد آرامش ندارد                     حجتِ بار تعالی یی نمیدانم کجایی

غیبت کبرای تو برشیعیان باشد معمّا                       گرچه خود اصل معمّایی نمیدانم کجایی

اسم اعظم دانمت ای حجة الله معظم                       کاعظم اسمایی حسنایی نمیدانم کجایی

ماه خورشید وفلک را روشنایی آفریدی                همچنان خورشید پنهانی نمیدانم کجایی

شمع جمع آفرینش هستی ودربین مهتاب                مهدیا تنهایی،تنهایی نمیدانم کجایی

طالب خون گلوی جد مظلومت حسینی               منتقم برقتل زهرایی  نمیدانم کجایی

در نجف یا در کنار قتلگاهِ شاه بی سر                  یاکه بر بالین سقایی نمیدانم کجایی[3]

امروز میخواهم در مورد وظائفِ فرزندان نسبت به پدر و مادر مطالبِی راخدمت شما بیان نمایم ازآیاتِ که خدمت شما قرائت کردم دانسته شد که موضوع بحث امروز: «احسان به والدین» است که به یاری خداوند این بحث را از منظر آیات و روایات بررسی خواهم نمود.

قرآن کریم  در آیات مختلف انسان را سفارش به احسان  به والدین (پدرومادر) کرده است:

وَ إِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لاَ تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً[4]»

وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً[5]»

قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاَّ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً[6]»

وَ قَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاَهُمَا فَلاَ تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لاَ تَنْهَرْهُمَا وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلاً كَرِيماً[7]»

وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَاناً[8]»

چنانچه توجه فرمودید که دراین پنج آیه قرآن کریم خداوند متعال انسان را به چند مورد سفارش اکید فرموده:

1.                  دعوت انسان به پرستیش خدای یکتا.

2.                  شرک نورزیدن به خدا.

3.                  و احسان به والدین.

معنای احسان چیه ؟احسان مصدر باب افعال به معنای «نیکی کردن، نیکویی در برابر دیگری،بخشش»[9]یعنی نیکی کردن به والدین خلاصه قرآن کریم به رعایت بزرگترین حقوق والدین دستور داده که برهمه فرزندان لازم است این فریضه بزرگ الهی را امتثال کنند. بهتر است معنای احسان را از زبان خود قرآن بشنویم:وَ قَضَی رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً» پروردگار متعال دستور اکید به نیکی کردن ، نسبت به والدین فرموده با این بیان : إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاَهُمَا فَلاَ تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ » اگر یکی ازپدر و مادر یا هردوی آنها  به سن پیری رسیدند با اف گفتن خود آنها را مرنجان یعنی هرگاه کار را ازشما خواست  انجام بده نگو اف از دست تو خسته شدم!!؛ زیرا که پدر ومادر آن همه زحمات که برای بچه ها کشیده اند انتظار دارند که درسن پیری فرزندان کمک شان نمایند!از آن ها دلجویی داشته باشند خیلی از فرزندان این نکته را اصلا درک نمیتوانند ونمیدانند وقتی انسان به سن پیری میرسد چنانچه بدنشان ضعیف میشود، دلشان هم باریک میشود خداوند سبحان به این نکته مهم تذکر فرموده.

وَ لاَ تَنْهَرْهُمَا»قرآن چه زیبا بیان می فرماید:پدر ومادر را نهر نکنید! به تنگی گلوی شتر مگویند نهر ونیز به نهرآب هم می گویند نهر! چرا ؟ برای اینکه عرصه را بر آب تنگ میکند وآب باسرعت درآن جریان پیدا می کند کاری نکنید که والدین شما مجبور به فرار از نزد شما شود این دو جمله بار منفی ونبایستی داشت در جملات بعدی باراثباتی بایستی دارد.

وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلاً كَرِيماً » گفتارت نسبت به والدین کریمانه وبا مهربانی و ملاطفت باشد انتظار می رود یک مؤمن همیشه گفتار نرم وملایم داشته باشد ودربرابر والدین با الفت ومحبت سخن بگوید.

وَ اخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ درلغت عرب جناح به دو بال پرنده مگویند کنایه ازینکه بال وپر مهربانی،فروتنی وتواضعت ات را برای والدینت بگستران یعنی در رفتار هم مثل گفتار جانب بخشندگی و تواضع را پیشه خود کن واز تندی پرهیز کن.

 وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيراًازخداوند رحمن بخواه که به آنها رحم کند وگناهانشان را ببخشد زیرا که انها در زمان صغر وخورسالی مرا تربیت کردند چنانچه سیره انبیاء این چنین بوده

رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوَالِدَيَّ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ.[10]

وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كَانَ مِنَ الضَّالِّينَ[11]

رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ لِوَالِدَيَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ لاَ تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلاَّ تَبَاراً[12]

بیشتر وقتی شمارا نگیرم فقط به چند فقره از دعای  بیست وچهار صحیفه سجادیه در این مورد اشارکنم: امام سجاد علیه السلام می فرمایند : اللَّهُمَّ خَفِّضْ لَهُمَا صَوْتِي، وَ أَطِبْ لَهُمَا كَلَامِي، وَ أَلِنْ لَهُمَا عَرِيكَتِي، وَ اعْطِفْ عَلَيْهِمَا قَلْبِي، وَ صَيِّرْنِي بِهِمَا رَفِيقاً، وَ عَلَيْهِمَا شَفِيقاً.[13] امام سجاد علیه السلام با اینکه معصوم است توفیق عمل آیات قران وتوفیق خدمت به والدین را از خداوند متعال طلب میکند.

آثار عمل به این آیات

اگر به سفارشات قرآن عمل کنیم سعادت دنیا وآخرت نصیب ما خواهد شد یعنی اگر احترام بزرگتر ها را نگه داریم  مارا سر سبز خواهد کرد چنانچه اگر به یک درخت خوب رسیدگی شود شاخه ها ، برگها ومیوه های خود را باطراوت نگه میدارد به یک داستان کوتاه توجه فرماید عرضم را خاتمه میدهم:«مرحو شهید دستغیب در کتاب داستانهای  نقل کرده: موثقين اهل علم در نجف اشرف نقل كردند از مرحوم عالم زاهد شيخ حسين بن شيخ مشكور كه فرمود در عالم رؤ يا ديدم در حرم مطهر حضرت سيدالشهداء عليه السّلام مشرف هستم و يك نفر جوان عرب معيدى وارد حرم شد و با لبخند به آن حضرت سلام كرد و حضرت هم با لبخند جوابش دادند. فردا شب كه شب جمعه بود، به حرم مطهر مشرف شدم و در گوشه اى از حرم توقف كردم ناگاه همان عرب معيدى را كه در خواب ديده بودم وارد حرم شد و چون مقابل ضريح مقدس رسيد با لبخند به آن حضرت سلام كرد ولى حضرت سيدالشهداء عليه السّلام را نديدم و مراقب آن عرب بودم تا ازحرم خارج شد، عقبش رفتم و سبب لبخندش را با امام عليه السّلام پرسيدم وتفصيل خواب خود را برايش نقل كردم و گفتم چه كرده اى كه امام عليه السّلام با لبخند به تو جواب مى دهد؟
گفت مرا پدر و مادر پيرى است و در چند فرسخى كربلا ساكنيم و شبهاى جمعه كه براى زيارت مى آيم يك هفته پدرم را سوار بر الاغ كرده مى آوردم و هفته ديگر مادرم را مى آوردم تا اينكه شب جمعه اى كه نوبت پدرم بود چون او را سوار كردم ، مادرم گريه كرد و گفت مرا هم بايد ببرى شايد هفته ديگر زنده نباشم .
گفتم باران مى بارد هوا سرد است مشكل است ، نپذيرفت ناچار پدر را سوار كردم و مادرم را به دوش كشيدم و با زحمت بسيار آنها را به حرم رسانيدم و چون در آن حالت با پدر و مادر وارد حرم شدم حضرت سيدالشهداء را ديدم و سلام كردم آن بزرگوار به رويم لبخند زد و جوابم را داد و از آن وقت تا به حال هرشب جمعه كه مشرف مى شوم حضرت را مى بينم و با تبسم جوابم مى دهد.[14]» حضار محترم از این داستان فهمیده می شود کسی که حقوق والدین خود را خوب انجام دهد هم خدای متعال از او راضی است و هم مورد عنایات خاصه اهلبیت واقع می شود درنتیجه آثار خدمت به والدین رسیدن به رحمت الهی وعاقبت بخیری است.

در خاتمه:دامنه ی عرائضم را بایک سخن ازمولی الموحدین امیر مؤمنان علیه السلام جمع کنم حضرت فرمود:وَ إِنَّ لِلْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ حَقّاً فَحَقُّ الْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ أَنْ يُطِيعَهُ فِي كُلِّ شَيْ‌ءٍ إِلَّا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ[15] حضرت اطاعت از والد را برفرزند لازم میداند جز درمعصیت خداوند تبعیت ازآن ها جایز نیست خداوند بحق اهلبیت  عصمت ، توفیق خدمت به والدین را به همه ی ماعنایت فرماید مجلس به یاد یک پدر مهربان برگزار گردیده ! عزیزان در عزای پدر نشسته اند

 اما جان ها به فدای آن پدری که فرق مبارکش درمحراب عبادت شکافته شد!

 جان های عالمی به فدای آن پدری که بعد ازشهادت بدنش تیر باران شد!

ودل های عالمی بی سوزد به حال آن پدری که در روز عاشورا همه اطفال ها واهلبیتش پیش چشمش ازتشنگی پرپر می زد صدای العطش العطش ازخیمه ها بلند بود از یک طرف همه ی یاران و برادران به شهادت رسیده اند بدن ها پاره پاره روی خاک گرم کربلا مانده آقا سیدالشهداء هم اهل خیام را دلداری میدهد و هم نگاهش به دشمن است سر انجام آمد مقابل سپاه کوفه و شام حجت را تمام کرد و فرمود:«شما را به خدا مى‌خوانم آيا مرا مى‌شناسيد؟»‌

گفتند: آرى تو فرزند و سبط رسول خدايى.

فرمود: «شما را به خدا مى‌خوانم، آيا مى‌دانيد كه جد من رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم است؟»‌

گفتند: آرى.

فرمود: «شما را به خدا مى‌خوانم، آيا مى‌دانيد كه مادرم فاطمه زهرا سلام الله علیها دختر محمد مصطفى صلی الله علیه و آله وسلم است؟»‌

گفتند: آرى.

فرمود: «شما را به خدا مى‌خوانم، آيا مى‌دانيد كه پدرم على بن ابى‌طالب علیه السلام  است؟»‌

گفتند: آرى.

فرمود: «شما را به خدا مى‌خوانم، آيا مى‌دانيد كه مادربزرگ من خديجه، اول زن مسلمان اين امت است؟»‌

گفتند: آرى.

فرمود: «شما را به خدا مى‌خوانم، آيا مى‌دانيد كه حمزۀ سيدالشهداء عموى پدر من است؟»‌

گفتند: آرى.

فرمود: «شما را به خدا مى‌خوانم، آيا مى‌دانيد كه جعفر طيّار عموى من است؟»‌

گفتند: آرى.[16]

بزرگان چنین فر موده اند چون که شکم های آنها از حرام پر شده بود سخن معصوم در آنها اثر نکرد عمرسعد صدا زد ! حمله کنید نگذارید حسین علیه السلام زنده بماند ! همه از هرسو به امام  علیه السلام حمله ور شدند نیزه داران با نیزه شمشیر داران با شمشیر آنهای که نیزه شمشیر نداشتند باسنگ وچوب می زدند بالاخره کار به جای رسید که :

نه ذوالجناح دگر تاب استقامت داشت

نه سیٌدالشٌهداء بر جدال طاقت داشت

هوا ز باد مخالفت چه قیرگون گردید          عزیز فاطمه از اسب سرنگون گردید

بلند مرتبه شاهی ز صدر زین افتاد             اگر غلط نکنم عرش بر زمین افتاد

کشتی شکست خورده طوفان کربلاء            در خاک و خون فتاده به میدان کربلاء

گر چشم روزگار بر او فاش می گریست      خون می گذشت از سر ایوان کربلاء

از آب هم مضایقه کردند کوفیان                 خوش داشتند حرمت مهمان کربلاء

بودند دیو و دد همه سیراب و می مکید         خاتم ز قحط آب، سلیمان کربلاء[17]

حضرت زینب سلام الله علیها چشمش به طرف میدان بود وقتی صدای برادرش خاموش شد فریاد می زد: وامحمداه ! وا أبتاه ! واعلیاه !واجعفراه !

زینب چودید پیکری اندر میان خون            چون آسمان وزخم تن از انجمش فزون

خنجر درو نشسته چوشهپر برهما             وپیکان درو دمیده چومژگان که ازجفون

گفت این به خون طپیده نباشد حسین من       این نیست آنکه دربرمن بودتاکنون[18]

لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِوَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ[19]

نسئلک اللهم باسمک الاعز الاجل الاکرم الیهی بدماء شهداء یا ألله یا ألله یاألله...

یا عالی بحق علی، یا فاطر بحق فاطمه ، یا محسن بحق الحسن، یا قدیم ذی الحسان بحق الحسین، الله إغفرلنا ولوالدینا، ولوالدی والدینا،ولمن وجب له حق علینا، اللهم إجعل محیانا محیا محمد وآل محمد، ومماتنا ممات محمد وآل محمد اللهم إجعل عواقب أمورنا خیرا خدایا امام زمان مارا از ما راضی بفرما ،درفرج آنحضرت نعجیل فرما،مراجع عظام تقلید بویژه مقام معظم رهبری رادرپناه خودت حفظ فرما، بالنبی وآله رحم الله من قرأ الفاتحة مع الصلوات.

محمدعلی محمدی

فهرست منابع

1-                 قرآن کریم.

2-                 حلّى، سيد ابن طاووس، رضى الدين، على، فلاح السائل و نجاح المسائل، در يك جلد، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم، قم - ايران، اول، بی تا.

3-                 گردآورنده فرمايشات امام، امير المؤمنين، عليه السلام: سيد رضى، محمد، نهج البلاغة، در يك جلد، مؤسسه نهج البلاغه، قم - ايران، اول، 1414 ه‍ ق

4-                 حميرى، عبد الله بن جعفر، قرب الإسناد (ط - الحديثة)، در يك جلد، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، قم - ايران، اول، 1413 ه‍ ق

5-                 مطهرى، شهيد مرتضى، فقه و حقوق مجموعه آثار، 3 جلد، قم - ايران، اول، بی تا.

6-                 رمضانی پور عیسی، گلچین دل سوختگان آل یاسین :مدایح ومراثی ائمه اطهار علیهم السلام به ضمیمه سوگنامه محرم،گلچین دل سوختگان آل یاسین، قم نشر عصر جوان 1385.

7-                 امام، سيد الساجدين، على بن الحسين عليهما السلام، الصحيفة السجادية، در يك جلد، دفتر نشر الهادي، قم - ايران، اول، 1418 ه‍ ق

8-                 عمید ، حسن ،فرهنگ فارسی عمید ،انتشارات امیر کبیر چاپ اول 1363.

9-                 اشعری عبدالحسین ،72 مجلس در عزای مظلوم انتشارات انصار المهدی قم چاپ پنجم 1381.

10-              جمعى از محققان در پژوهشگاه تحقيقات اسلامى، فرهنگ موضوعى جهاد و دفاع، در يك جلد، انتشارات زمزم هدايت، قم - ايران، اول، 1429 ه‍ ق

11-              شوشتری جعفر ،اشک روان برامیر کاروان؛ ترجمه الخصایص الحسینیة مترجم محمد حسین شهرستانی، قم دارالکتاب،1374.



[1]. نهج البلاغة؛خطبه 1، ص: 7

[2]. إسراء/ 23 و24.

[3].عیسی رمضانی پور،گلچین دل سوختگان آل یاسین،  ج 3 ص 127.

[4]. بقرة / 183

[5]. نساء/ 36

[6]. أنعام‏ / 151

[7].إسراء/23

[8]. أحقاف/15

[9].عمید حسن ،فرهنگ فارسی عمید، ج 1.ص 108.

[10]. إبراهيم‏/41.

[11]. شعراء/86

[12]. نوح‏/ 28.

[13]. الصحيفة السجادية؛ ص: 116

[14]عبد الحسن دستغیب، داستانهای شگفت.

[15].نهج البلاغه ،حکمت  199.

[16].فرهنگ موضوعى جهاد و دفاع؛ ص: 574

[17].اشعری عبدالحسین ،72 مجلس در عزای مظلوم ص 280 اشعار از محتشم کاشانی.

[18].جعفر شوشتری، اشک روان بر امیر کاروان، ص465.

[19].شعراء/227.


٢٣:٤٠ - جمعه ٢٨ آبان ١٣٩٥    /    شماره : ٧٩٦١٧    /    تعداد نمایش : ٣٣٩


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





چند رسانه ای
کلیه حقوق این سایت متعلق به مدیریت ارتباطات و بین الملل مجتمع آموزش عالی فقه می باشد.