فارسی | عربی | اردو | English
سلام علیکم به سایت مبلّغان مجتمع آموزش عالی فقه خوش آمدید. لطفاً با درج نظرات خود در بخش نظرخواهی مطالب سایت ما را در ارائه خدمات بیشتر یاری فرمایید. با تشکر

صفحه اصلی > احکام > احکام رمضان 


  چاپ        ارسال به دوست

احكام قرآن‏

موضوع: احكام قرآن‏

قرآن‏

قرآن، كلام خدا و معجزه پيامبر اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم است كه هميشه مورد احترام مسلمانان بوده و در فقه اسلامى به احكامى برمى‏ خوريم كه حكايت از اين احترام دارد، در اين قسمت به نمونه‏ هايى از اين احكام اشاره مى ‏نماييم.

الف) لمس متن عربى قرآن بدون وضو جايز نيست.[1]

ب) همراه داشتن، نوشتن و خواندن قرآن بدون وضو كراهت دارد.[2]

ج) لمس جلد و كاغذ و حواشى قرآن بدون وضو كراهت دارد.[3]

د) نجس كردن خط و ورق قرآن حرام است و اگر نجس شود بايد فوراً آن را آب بكشند.

ه) در كلماتى مثل شيطان، ابولهب و هر كلام ديگرى كه بين قرآن و غير قرآن مشترك است معيار، ... قصد نويسنده است (اگر به قصد قرآن نوشته باشد لمس بدون وضو جايز نيست.)[4]

و) لمس ترجمه قرآن بدون وضو اشكال ندارد.[5]

ز) لمس قرآن و اسماء الله از پشت شيشه، كاغذ نازك و يا پلاستيك حرام نيست.[6]

ح) خواندن سوره ‏اى كه سجده واجب دارد بر جنب حرام است و اگر يك حرف از اين چهار سوره (سجده، علق، فصلت، نجم) را هم بخواند حرام است.[7] البته بنا بر نظر مقام معظم رهبرى خواندن خصوص آيه ‏اى كه سجده واجب دارد بر شخص جنب جايز نيست اما خواندن ساير آيات اين سوره ‏ها اشكال ندارد.[8]

مسأله: احتياط واجب آن است كه از دادن قرآن به كافر خوددارى كنند و اگر قرآن دست اوست در صورت امكان از او بگيرند.[9]

مسأله: اگر ورق قرآن يا چيزى كه احترام آن لازم است مثل كاغذى كه اسم خدا يا پيغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم يا امام عليه السلام بر آن نوشته شده، در دستشويى بيفتد بيرون آوردن و آب كشيدن آن اگر چه خرج داشته باشد واجب است. و اگر بيرون آوردن آن ممكن نباشد بايد به آن دستشويى نروند تا يقين كنند آن ورق پوسيده است.[10]

مسأله: گذاشتن قرآن روى عين نجس، مانند خون و مردار اگر چه خشك باشد، حرام است و برداشتن قرآن از روى آن واجب است.[11]

مسأله: اگر جلد قرآن نجس شود در صورتى كه بى احترامى به قرآن باشد بايد آن را آب كشيد.[12]

مسأله: مس نمودن خط قرآن، يعنى رساندن جايى از بدن به خط قرآن براى كسى كه وضو ندارد، حرام است. ولى اگر قرآن را به زبان فارسى يا به زبان ديگر ترجمه كنند مس آن اشكال ندارد.[13]

مسأله: جلوگيرى بچه يا ديوانه از مس خط قرآن واجب نيست، ولى اگر مس نمودن آنان بى ‏احترامى به قرآن باشد بايد از آن جلوگيرى نمود.[14]

مسأله: وضو گرفتن هنگام نوشتن قرآن يا خواندن قرآن يا دست كشيدن به حاشيه ‏هاى قرآن مستحب است.[15]

مسأله: احترام ‏گذاشتن به ورق قرآن يا كاغذى كه اسم‏ خدا يا پيامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم يا امام علیه السلام بر آن نوشته شده لازم است.[16]

مسأله: اگر جلد قرآنى نجس شود در صورتى كه بى احترامى به قرآن باشد بايد آن را آب كشيد.[17]

مسأله: اگر نذر كرده باشد كه جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند، بايد وضو بگيرد.

مسأله: براى آب كشيدن قرآنى كه نجس شده و مانند آن، در صورتى كه مجبور باشد دست يا جاى ديگر بدن خود را به خط قرآن برساند، بايد وضو بگيرد؛ ولى چنانچه معطّل شدن به مقدار وضو، بى احترامى به قرآن باشد بايد بدون اين كه وضو بگيرد، آن را آب بكشد و تا ممكن است از دست گذاشتن به خط قرآن خوددارى كند.[18]

مسأله: قرار دادن قرآن در محل رفت و آمد و دسترس كودكان به نحوى كه اهانت به قرآن شمرده شود، حرام است و لو اينكه قصد اهانت نباشد.[19]

مسأله: اگر معروف يا منكر از امورى است كه شارع مقدس به آن اهميت زياد مى ‏دهد مثل اصول دين يا مذهب و حفظ قرآن مجيد و حفظ عقايد مسلمانان يا احكام ضروريه، بايد ملاحظه اهميت شود و مجرد ضرر، موجب واجب نبودن امر به معروف و نهى از منكر نمى ‏شود، پس اگر حفظ عقايد مسلمانان يا حفظ احكام ضروريه اسلام بر بذل جان و مال، توقف داشته باشد، بذل آن واجب است.[20]

پرسش: مسّ قرآن توسط دانش‏آموزانى كه در كلاس قرآن مدرسه شركت مى ‏كنند، اما وضوى آنان تمام شرايط را دارا نيست چه حكمى دارد و وظيفه مربى آنان چيست؟

پاسخ: اشكال ندارد؛ ولى اگر عرفاً بى احترامى تلقّى شود مربى آنان بايد دستور رعايت كردن يا وضو گرفتن را بدهد و اگر مس كردن آنان هتك باشد لازم است آنها را از مس كردن منع كند.[21]

پرسش: آيا دراز كردن پاها در حال تلاوت قرآن‏كريم، موجب بى ‏حرمتى است؟

پاسخ: در صورتى كه قصد بى ‏احترامى نداشته باشد حرام نيست ولى در هر حال (در غير ضرورت) بهتر است اين كار را ترك كند.[22]

پرسش: اگر به صورت غير عمد، قرآن از دست انسان به زمين بيفتد وظيفه چيست و آيا كفاره لازم است؟

پاسخ: كفاره ندارد ولى فوراً بردارد و احترام كند.[23]

مسأله: مس كردن از روى شيشه حرام نيست اگر چه خط ديده شود.[24]

مسأله: خواندن و همراه داشتن قرآن و رساندن جايى از بدن به حاشيه و ما بين خطوط قرآن براى حائض مكروه است.[25]

مسأله: جنب مى ‏تواند قرآن همراه داشته باشد ولى مكروه است.[26]

مسأله: بردن قرآن به دستشويى كراهت دارد.[27]

پرسش: كسى كه علاقه زيادى به تلاوت قرآن دارد ولى نمى ‏تواند آن را كاملاً صحيح بخواند و سعى در تصحيح آن مى ‏كند، آيا قرآن خواندن او بهتر است يا ترك آن؟

پاسخ: بهتر است بخواند و سعى در اصلاح آن نيز بكند.[28]

پرسش: كسى كه مى ‏داند قرآن را غلط مى ‏خواند آيا جايز است بخواند و چنانچه روزه باشد، موجب بطلان روزه او مى ‏شود يا خير؟

پاسخ: غلط خواندن قرآن فى نفسه حرام نيست و موجب بطلان روزه نمى ‏شود (گر چه لازم است مؤمنين سعى كنند قرآن را صحيح بخوانند) بلى چنانچه علم اجمالى دارد قسمتى را كه مى‏ خواهد بخواند، به طورى غلط مى‏ خواند به‏ طورى ‏كه معناى آن تغيير كرده و بر خلاف واقع مى ‏شود و قصدش هم اين باشد كه معناى خلاف واقع و كذب را به خدا نسبت دهد در اين صورت خواندن حرام است و اگر بداند كذب بر خدا مبطل روزه است، روزه او نيز باطل مى ‏شود و علاوه بر قضا بنا بر احتياط كفاره هم بر او واجب مى ‏شود، بلكه اگر بداند كلمه و عباراتى را غلط مى ‏خواند، گر چه غلط به گونه ‏اى نباشد كه معنا تغيير كند ولى قصد كند كه آن را خداوند آن گونه نازل فرموده است در اين فرض هم خواندن حرام است و از جهت روزه نيز حكم فرض سابق را دارد.[29]

مسأله: مسّ قرآن بر محدث (بى وضو) حرام است و فرقى ميان آيات، كلمات، حروف، حركات (مد، تشديد، اعراب) آن نيست.[30]

پرسش: آيا تلاوت قرآن در مجلس ترحيم تارك الصلوة جايز است؟

پاسخ: تقاضاى عفو و بخشش و انجام اعمال خير براى همه مسلمانان هر چند كه گناهكار باشند جايز است.[31]

پرسش: قرآن را براى نابينايان، به صورت برجسته نقطه ‏چين مى ‏كنند و آنها با دست كشيدن روى نقطه‏ ها آن را مى‏ خوانند، آيا اين نوع نقطه چين حكم قرآن را دارد؟ و مسّ آن بدون وضو جايز است؟

پاسخ: در فرض سؤال، نقطه چين كه صدق قرآن بر آن مى ‏كند و به قصد آيات قرآن تنظيم شده است، حكم خط قرآن را دارد و مس‏آن بدون وضو جايز نيست.[32]

مسأله: شخص جنب اگر بخواهد دعاى كميل بخواند حرام است اين قسمت از دعا را بخواند: «أَفَمَن كَانَ مُؤْمِناً كَمَن كَانَ فَاسِقاً لَا يَسْتَوُونَ» زيرا جزئى از سوره «سجده» است.[33] البته اگر در هر دعاى ديگرى آيه ‏اى از سوره‏ هاى سجده آمده باشد، همچون دعاى ندبه «ثم‏ دنى ‏فتدلى ...»[34] جنب، حائض و نفساء طبق نظر برخى از مراجع تقليد نمى ‏توانند بخوانند.

پرسش: آويختن گردن ‏بندى كه روى آن آيه قرآن نوشته شده است در ايام عادت چه حكمى دارد؟

پاسخ: استفاده از گردن ‏بند مانع ندارد ولى بايد نوشته آيه قرآن با بدن تماس پيدا نكند.[35]

پرسش: خواندن قرآن و دعا به زبان غير عربى چه حكمى‏دارد؟

پاسخ: قرائت سوره ‏ها و آيات قرآن و ادعيه مأثوره، به نيت تحصيل ثواب مخصوص به قرائت متن عربى است.[36]

سجده واجب در تلاوت قرآن‏

مسأله: در صورتى كه سبب وجوب سجده، پشت سر هم تكرار شود و براى دفعه قبلى سجده كرده باشد، قطعاً بايد سجده هم تكرار شود، و اگر پشت سر هم تكرار شود و براى دفعات قبلى سجده نكرده باشد، وجوب تكرار سجده براى دفعات بعدى خالى از قوّت نيست.[37]

مسأله: اگر در حال سجده، آيه سجده را بخواند و يا گوش دهد، واجب است سر از سجده بردارد، سپس به سجده رود، و ادامه‏ دادن همان سجده به قصد سجده واجب قرآن و يا كشيدن پيشانى از جاى سجده به طرف ديگر، كفايت نمى ‏كند و همچنين است در جايى كه بدون قصد سجده، پيشاني اش روى زمين باشد و آيه را گوش كند يا آن را بخواند (كه بايد سر بردارد، سپس سجده نمايد).[38]

مسأله: ظاهر اين است كه در وجوب سجده بر كسى كه تلاوت آيه سجده را گوش مى ‏كند، شرط است ‏كه آنچه را شنيده است به قصد تلاوت‏ و به نيّت قرآن بودن انجام گرفته باشد بنابراين، اگر شخصى به وسيله آيه ‏اى سخن بگويد، بدون آن كه قصد تلاوت قرآن را داشته باشد، با گوش دادن آن، سجده واجب نمى ‏شود و همچنين است اگر آيه سجده را از بچه غير مميّز يا شخصى كه در خواب است يا از ضبط صوت بشنود (سجده كردن واجب نيست)، اگر چه احتياط آن است كه سجده نمايد خصوصاً در مورد شخصى كه خوابيده.[39]

مسأله: لازم است هنگام شنيدن كلمات و حروف آيه را از هم تميز دهد، بنابراين شنيدن همهمه (براى وجوب آن) كافى نيست، اگر چه موافق احتياط است.[40]

مسأله: در سجده واجب قرآن علاوه بر انجام اصل سجده، و گذاشتن مواضع هفتگانه سجده بر زمين بايد پيشانى را بر چيزى كه سجده بر آن صحيح است بگذارد، و در اين ‏سجده رو به قبله بودن و طهارت از حدث و خبث و ... لازم نيست.[41]

مسأله: در سجده واجب قرآنى، تشهد و سلام و «الله اكبر» در اول آن نيست، اما وقتى كه سر از سجده برمى ‏دارد، گفتن «الله اكبر» مستحب است و در اين سجده ذكر گفتن واجب نيست، بلكه مستحب است، و هر نوع ذكرى باشد كفايت مى ‏كند و بهتر آن است كه بگويد:

«لا الهَ الّا اللّهُ حَقّاً حَقّاً، لا الهَ الّا اللّهُ ايماناً وَ تَصديقا، لا الهَ الّا اللّهُ عُبودِيَّتاً وَ رِقّا، سَجَدتُ لَكَ يا رَبِّ تَعَبُّداً وَ رِقّا لا مُستَنكِفاً وَ لا مُستَكبِراً بَل انَا عَبدٌ ذَليلٌ خائِفٌ مُستَجيرٌ»[42]

مسأله: خواندن هيچ يك از سوره‏ هاى سجده در نمازهاى واجب، جايز نيست، پس اگر از روى فراموشى شروع به خواندن يكى از آنها نمود، تا اين كه آيه سجده را خواند، يا اين كه آيه سجده را در حال نماز شنيد، بنا بر احتياط بايد در حال نماز با اشاره سجده نمايد، سپس بعد از نماز هم سجده نمايد. اگر چه مى ‏تواند به همان اشاره اكتفا نمايد.[43]



[1] توضيح المسائل مراجع، م 317.

[2] همان، م 356.

[3] عروة الوثقى، ج 1، ص 191، م 17.

[4] عروة الوثقى، ج 1، ص 190، م 10.

[5] همان، م 17.

[6] عروة الوثقى، م 355.

[7] توضيح المسائل مراجع، م 355.

[8] استفتائات مقام معظم رهبرى، س 199.

[9] توضيح المسائل مراجع، م 139.

[10] توضيح المسائل مراجع، ج 1، م 140.

[11] همان، م 137.

[12] همان، م 136.

[13] همان، م 317.

[14] همان، م 318.

[15] عروة الوثقى، ج 1، ص 192.

[16] توضيح المسائل مراجع، م 140.

[17] همان، م 136.

[18] همان، م 316.

[19] فرهنگ فقه، ج 2، ص 535.

[20] توضيح المسائل مراجع، م 2792.

[21] جامع المسائل، ج 1، س 189.

[22] استفتائات جديد، ج 1، س 1648.

[23] استفتائات جديد مكارم، ج 1، ص 522، س 1711.

[24] عروة الوثقى، ج 1، ص 190، م 12.

[25] توضيح المسائل مراجع، م 477.

[26] تحريرالوسيله، ج 1، ص 35.

[27] سلسلة ينابيع الفقهيه، مرواريد، ج 1، ص 49.

[28] استفتائات جديد، ج 2، س 1704.

[29] جامع المسائل فاضل، ج 1، س 548 و ج 2، س 163.

[30] تحريرالوسيله، ج 1، ص 53.

[31] استفتائات جديد، مكارم، ج، ص 513، س 1679.

[32] جامع المسائل فاضل، ج 1، ص 94، س 122؛ استفتائات سبحانى، ص 51، س 128.

[33] عروة الوثقى، ج 1، ص 288، م.

[34] نجم/ 8.

[35] توضيح المسائل مراجع، م 319؛ اجوبة الاستفتائات، س 153 و 154؛ رساله دانشجويى، س 104.

[36] استفتائات امام، ج 3، ص 624، س 169.

[37] تحريرالوسيله، ج 1، القول فى سجدتى التلاوة و الشكر، م 2.

[38] همان، م 3.

[39] تحريرالوسيله، ج 1، القول فى سجدتى التلاوة و الشكر، م 4؛ توضيح المسائل مراجع، م 1096.

[40] همان، م 5.

[41] همان، م 6.

[42] تحريرالوسيله، ج 1، القول فى سجدتى التلاوة و الشكر، م 7.

[43] تحريرالوسيله، القول فى القرائة و الذكر، م 4.


١١:٤٧ - يکشنبه ١٦ فروردين ١٣٩٤    /    شماره : ٦٠٨١٠    /    تعداد نمایش : ٤٦٧


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





چند رسانه ای
کلیه حقوق این سایت متعلق به مدیریت ارتباطات و بین الملل مجتمع آموزش عالی فقه می باشد.